Niechęć do picia i jedzenia w chorobach otępiennych
Poważne konsekwencje
Brak pragnienia i łaknienia u chorych na choroby otępienne – przyczyny
Zbilansowana i zdrowa dieta stanowi jeden z najważniejszych czynników, które warunkują zdrowie i samopoczucie osoby borykającej się z chorobami otępiennymi. Brak optymalnej podaży białka, węglowodanów, tłuszczów, witamin, minerałów i innych składników odżywczych znacznie osłabia kondycję fizyczną i psychiczną seniora.
Przyczyn zaburzenia odżywienia u chorych może być wiele, w tym:
- uszkodzenia ośrodka głodu w mózgu, co związane jest z zaawansowanym stadium demencji,
- zapominanie o spożyciu pokarmu przez postępujące otępienie,
- strach przed zakrztuszeniem się,
- problemy z rozdrabnianiem pokarmów, co jest związane z dolegliwościami stomatologicznymi, w tym brakami w uzębieniu,
- nadmierna suchość w jamie ustnej,
- niewłaściwa konsystencja i smak pokarmów,
- zawężenie pola widzenia – u chorych na demencję może pojawić się tzw. widzenie maskowe. Wówczas chory nie jest w stanie dostrzec tego, co dzieje się przed nim. W takich przypadkach posiłek może nie być zauważony przez chorego, co skutkuje brakiem jego spożycia,
- dolegliwości ze strony układu pokarmowego, w tym refluks, biegunka, nudności,
- niektóre zaburzenia psychiczne, w tym fobie i lęki.
Czasami niechęć do jedzenia i picia wynika z karmienia przez opiekuna. Zdarza się, że seniorzy chcą jeść samodzielnie, a każda próba nakarmienia ich przez opiekuna rodzi w chorych frustrację, niechęć, a nawet agresję.
Narastające problemy z pamięcią mogą spowodować, że chory zapomni, jak używać sztućców. Wówczas należy spokojnie i cierpliwie pokazać seniorowi, jak wygląda np. łyżka i jak jeść za jej pomocą. Można ułożyć mu ją w dłoni i delikatnie naprowadzić do ust. Jeśli opiekun wyczuje ze strony chorego wyraźny opór, należy zaprzestać czynności.
Jak zachęcić seniora do picia i jedzenia?
Istnieje kilka metod, które mogą poprawić poziom łaknienia i pragnienia u osób chorych na choroby otępienne. Co zrobić, aby zachęcić seniora do jedzenia i picia?
- Zmniejsz porcję podawanych posiłków – jednym z podstawowych błędów popełnianych przez opiekunów jest serwowanie zbyt dużych porcji posiłków. Jest to szczególnie trudne dla chorego, który nie może jeść w sposób samodzielny.
- Zwiększ częstotliwość proponowania posiłku – dietetycy podkreślają, że dobrze jest serwować pożywienie często, lecz w małych ilościach, np. 5 razy dziennie.
- Zwróć uwagę na konsystencję posiłków – powinny być one dostosowane do możliwości chorego. Jeżeli nie jest on w stanie samodzielnie gryźć większych cząstek, konieczne jest ich rozdrobnienie. U seniorów częstym zjawiskiem są problemy z pracą przełyku, co powoduje lęk przed zakrztuszeniem się. Warto rozważyć podawanie posiłków w formie płynnej.
- O ile jest to możliwe, warto zapewnić choremu samodzielnie jedzenie – nawet jeśli brudzi i/albo je bardzo powoli. Seniorzy mogą odczuwać silną potrzebę niezależności, zwłaszcza w tak podstawowych kwestiach jak jedzenie i picie.
- Zadbaj o atrakcyjny wygląd posiłków – dobrze jest, gdy na talerzu znajduje się wiele kolorów, a smak potraw dopasowany jest indywidualnie do gustu chorego.
- Stosuj zioła – wiele przypraw poprawia smak potraw i wspiera funkcjonowanie układu pokarmowego. Rekomendowanymi ziołami są m.in. kozłek lekarski, mięta pieprzowa, cykoria, anyż, koper włoski i kolendra.
Jeśli żadna z wyżej wymienionych metod nie przynosi spodziewanych rezultatów, konieczna jest wizyta u lekarza. Może on zlecić wykonanie szczegółowych badań diagnostycznych lub skierować do poradni specjalistycznej, np. psychiatrycznej. Czasami chory na chorobę otępienną może potrzebować leków, które stymulują apetyt i przyrost masy ciała. Skutecznym rozwiązaniem bywa podawanie suplementów diety w postaci tzw. nutridrinków (są one często podawane pacjentom onkologicznym). Są to preparaty specjalnego przeznaczenia medycznego, które zapewniają choremu odpowiednią kaloryczność i składniki odżywcze. W skrajnych przypadkach konieczne może okazać się karmienie chorego przez sondę.
Warto pamiętać o tym, że nie należy zmuszać chorego do jedzenia. Tzw. karmienie na siłę może spowodować rozwój silnych stanów lękowych, a nawet utratę poczucia bezpieczeństwa i zaufania do opiekuna. To z kolei wpływa na pojawianie się kolejnych problemów, w tym zachowań agresywnych.
